Zespół nocnego jedzenia a bezsenność

zespół nocnego jedzenia nes

Czy zdarza Ci się wstawać w środku nocy z nieodpartą potrzebą zjedzenia czegoś? Jeśli tak, to możesz doświadczać czegoś więcej niż tylko sporadycznego nocnego podjadania. W dzisiejszym wpisie skupimy się na mniej znanym, ale równie ważnym zaburzeniu związanym ze snem i jedzeniem, znanym jako zespół nocnego jedzenia (ZNJ). To nie tylko kwestia niezdrowego nawyku, ZNJ jest uznawany za poważne zaburzenie jedzenia, które może znacząco wpływać na jakość i ilość snu, a także ogólne zdrowie.

Zespoły zaburzeń jedzenia i snu, takie jak ZNJ, często są przeoczane lub mylone z innymi problemami, takimi jak bezsenność czy zaburzenia odżywiania związane ze snem (SRED – sleep related eating disorder). Jednak ZNJ ma charakterystyczne cechy, takie jak wzmożony apetyt wieczorem, trudności z zasypianiem oraz nocne przebudzenia, które są połączone z koniecznością jedzenia.

Zrozumienie ZNJ ma kluczowe znaczenie, nie tylko dla osób cierpiących na to zaburzenie, ale także dla ich rodzin i opiekunów. Wpływa ono nie tylko na fizyczne zdrowie, ale również na emocjonalne i psychiczne samopoczucie osób dotkniętych tym schorzeniem. W dzisiejszym wpisie przyjrzymy się dokładnie, czym jest zespół nocnego jedzenia, jak wpływa on na sen i jakie są jego długoterminowe konsekwencje dla zdrowia. Przeanalizujemy również strategie radzenia sobie z tym zaburzeniem, aby pomóc utrzymać zdrowy sen.

Statystyki pokazują, że ZNJ nie jest rzadkością. Według różnych badań, odsetek osób doświadczających zespołu nocnego jedzenia waha się od 1 do 2% populacji, wzrastając do 6-16% wśród osób z problemami związanymi z otyłością. Ta różnorodność w danych podkreśla, jak ważne jest szerzenie świadomości na temat ZNJ i jego wpływu na zdrowie.

Czy ZNJ może być powodem Twoich problemów ze snem? Jakie są najskuteczniejsze metody radzenia sobie z tym zaburzeniem? Jakie produkty i zmiany w diecie i stylu życia mogą pomóc w zarządzaniu ZNJ? Zapraszam do dalszej części artykułu, aby znaleźć odpowiedzi na te i inne pytania.

Co to jest zespół nocnego jedzenia (ZNJ)?

Zespół nocnego jedzenia jest zaburzeniem odżywiania, które charakteryzuje się specyficznymi nawykami żywieniowymi i zaburzeniami snu. To więcej niż tylko sporadyczne podjadanie późno w nocy. ZNJ jest złożonym stanem, który wpływa na fizyczne, emocjonalne i behawioralne aspekty życia osoby dotkniętej tym zaburzeniem.

Charakterystyka ZNJ

ZNJ charakteryzuje się kilkoma kluczowymi cechami. Osoby z ZNJ często doświadczają niewielkiego apetytu rano i wzmożonego łaknienia wieczorem i w nocy. Typowym objawem jest spożywanie co najmniej 25% dziennego zapotrzebowania kalorycznego po kolacji, z regularnymi przebudzeniami w nocy, podczas których chory je. Często towarzyszy temu poczucie, że jedzenie jest niezbędne do ponownego zaśnięcia.

Czym ZNJ różni się od innych zaburzeń odżywiania?

ZNJ różni się od innych zaburzeń odżywiania, takich jak bulimia czy anoreksja, zaburzeń z napadami objadania się (binge eating) czy zaburzeń odżywiania związanych ze snem (SREM), choć czasami może występować równocześnie z nimi. Główną różnicą jest czas i wzorzec jedzenia – ZNJ koncentruje się na nocnym jedzeniu. Od zaburzeń odżywiania związanych ze snem (SRED) różni się tym, że chory jest świadomy tego, że je, choć nie umie się od jedzenia powstrzymać, podczas gdy osoba cierpiąca na zaburzenia odżywiania związane ze snem je nieświadomie i następnego dnia po obudzeniu nie pamięta, że jadła .

Przyczyny ZNJ

Chociaż dokładna przyczyna ZNJ nie jest do końca znana, badania sugerują kombinację czynników genetycznych, hormonalnych, behawioralnych i psychologicznych. Stres, niepokój i depresja często przyczyniają się do rozwoju ZNJ, a zaburzenie to jest częściej obserwowane u osób z historią zaburzeń odżywiania lub z problemami ze snem.

Wpływ na jakość życia

ZNJ może poważnie wpływać na jakość życia. Zakłócenie normalnych wzorców jedzenia i snu może prowadzić do problemów zdrowotnych, takich jak otyłość, cukrzyca typu 2 i zaburzenia nastroju. Dodatkowo, nocne jedzenie może powodować wstyd i poczucie izolacji, co pogłębia problem.

Diagnoza

Diagnoza ZNJ jest często trudna, ponieważ objawy mogą być mylone z innymi zaburzeniami. Lekarze zwykle diagnozują ZNJ na podstawie historii medycznej pacjenta, jego wzorców jedzenia i snu oraz innych objawów behawioralnych i emocjonalnych. Czasami konieczne są dodatkowe kwestionariusze, takie jak dziennik żywieniowy czy badania, np. monitorowanie snu, aby wykluczyć inne problemy zdrowotne.

Jak zachowują się osoby dotknięte ZNJ?

ZNJ to zespół chorobowy charakteryzujący się kompulsywnym poszukiwaniem jedzenia i powrotem do snu dopiero po odpowiednim spożyciu pokarmu. Poszukiwanie jedzenia jest opisywane jako nagła, nienormalna potrzeba połknięcia pokarmu i jest związane z brakiem rzeczywistego głodu.

Czy ZNJ różni się od zwykłego wieczornego podjadania?

Podczas gdy zwykłe wieczorne podjadanie może być postrzegane jako niezdrowy nawyk lub reakcja na nudę, stres czy inne emocjonalne czynniki, ZNJ jest uznawane za zaburzenie jedzenia z poważniejszymi konsekwencjami zdrowotnymi i psychologicznymi. Ważne jest, aby odróżnić te dwa, szczególnie jeśli nocne jedzenie wpływa na jakość życia i zdrowie.

Cechy charakterystyczne ZNJ:

  1. Regularność. Osoby cierpiące na ZNJ często doświadczają regularnych epizodów jedzenia w nocy. Tu nie można mówić o sporadycznym podjadaniu ani przypadku.
  2. Brak kontroli. Chorzy często odczuwają brak kontroli nad potrzebą jedzenia w nocy, co oznacza, że mają trudności z powstrzymaniem się od jedzenia, nawet jeśli nie są głodni.
  3. Emocjonalny dyskomfort. ZNJ często wiąże się z negatywnymi emocjami, takimi jak lęk, stres, czy poczucie winy związane z nocnym jedzeniem.
  4. Zaburzenia snu. Osoby z ZNJ często budzą się w nocy z potrzebą jedzenia, co może prowadzić do zaburzeń snu i problemów z utrzymaniem zdrowego rytmu dobowego.
  5. Brak apetytu rano. Typowe dla ZNJ jest również małe lub żadne poczucie głodu rano, co jest skutkiem nocnego jedzenia.

Zwykłe wieczorne podjadanie:

  1. Okazjonalność. Zwykłe wieczorne podjadanie jest zazwyczaj okazjonalne i nie występuje regularnie każdej nocy.
  2. Kontrola nad jedzeniem. Większość ludzi może kontrolować swoje wieczorne podjadanie i decydować, kiedy je zakończyć.
  3. Mniejszy wpływ emocjonalny. Chociaż czasami może wystąpić poczucie winy związane z podjadaniem, nie jest ono na tyle intensywne ani regularne, jak w ZNJ.
  4. Mniejszy wpływ na sen. Chociaż wieczorne podjadanie może czasami zakłócać sen, zazwyczaj nie prowadzi do poważnych lub chronicznych problemów ze snem.
  5. Normalny apetyt rano. Wieczorne podjadanie zazwyczaj nie wpływa znacząco na apetyt rano.

ZNJ a jakość snu

Zespół nocnego jedzenia ma znaczący wpływ na jakość i strukturę snu, co stanowi centralny element tego zaburzenia. Rozumienie, w jaki sposób ZNJ zakłóca sen, jest kluczowe dla pełnego pojęcia jego skutków i znalezienia skutecznych metod leczenia.

Zakłócenia cyklu snu

Jednym z najbardziej widocznych aspektów ZNJ jest jego wpływ na cykl snu. Osoby z ZNJ często doświadczają trudności z zasypianiem i utrzymaniem snu przez całą noc. Nocne przebudzenia, aby zjeść, bezpośrednio przerywają naturalny cykl snu, prowadząc do fragmentarycznego i niespokojnego snu. To zakłócenie rytmu dobowego nie tylko zmniejsza jakość snu, ale także może przyczyniać się do dłuższego czasu zasypiania i problemów z porannym wstawaniem.

Badanie polisomnograficzne chorych wykazuje niski poziom wydajności snu, dużą liczbę przebudzeń i ścisły związek między epizodami nocnego jedzenia a snem NREM (nonrapid eye movement).

Wpływ na fazy snu

ZNJ może również wpływać na strukturę i długość różnych faz snu. Zaburzenia spowodowane nocnym jedzeniem mogą skrócić fazę głębokiego snu (faza REM), która jest kluczowa dla regeneracji i zdrowia psychicznego. Ponadto, przerywanie snu może prowadzić do nadmiernego snu REM w drugiej połowie nocy, co jest związane z bardziej intensywnymi snami i może przyczyniać się do uczucia zmęczenia po przebudzeniu.

Skutki długoterminowe

Chroniczne zakłócenia snu związane z ZNJ mogą mieć poważne długoterminowe konsekwencje. Zaburzenia snu są silnie powiązane z różnymi problemami zdrowotnymi, w tym z otyłością, chorobami serca, cukrzycą i problemami z koncentracją. Dodatkowo, brak odpowiedniej ilości spokojnego snu może prowadzić do problemów z pamięcią, obniżenia nastroju, a nawet depresji.

Wpływ emocjonalny i psychologiczny

ZNJ i zaburzenia snu mogą również prowadzić do emocjonalnego i psychologicznego dyskomfortu. Utrata kontroli nad jedzeniem może powodować stres, poczucie wstydu i izolacji, co z kolei może pogorszyć jakość snu. Na obniżenie jakości snu wpływa także otyłość, która jest częstym powikłaniem zespołu nocnego jedzenia.

Diagnozowanie i leczenie ZNJ

Zespół Nocnego Jedzenia to złożone zaburzenie, które wymaga skrupulatnej diagnozy i wielowymiarowego podejścia leczniczego. Zrozumienie zarówno procesu diagnozowania, jak i dostępnych opcji leczenia jest kluczowe dla efektywnego zarządzania tym stanem.

Nie jesteśmy lekarzami i się w nich nie bawimy. Dbaj o zdrowie i skonsultuj się z lekarzem, jeśli podejrzewasz, że zespół jedzenia nocnego jest Twoim udziałem, utrudnia Ci życie lub niepokoi domowników.

Zacznij od lekarza pierwszego kontaktu. Diagnoza ZNJ rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu medycznego. Lekarze i specjaliści od zaburzeń snu mogą pytać o wzorce snu i jedzenia, emocjonalny kontekst związany z jedzeniem, a także o inne zachowania żywieniowe. Istotne jest, aby lekarz wykluczył inne możliwe przyczyny objawów, takie jak bezsenność, zaburzenia odżywiania związane ze snem, czy nawet stres.

Leczenie zespołu nocnego jedzenia obejmuje zmianę nawyków żywieniowych, psychoterapię (terapię poznawczo-behawioralną), konsultacje z dietetykiem, a niekiedy przyjmowanie leków.

Dzienniki żywieniowe i dzienniki snu są często używane jako narzędzie diagnostyczne. Pacjenci mogą być poproszeni o prowadzenie dziennika, w którym zapisują co jedli oraz ile i jak spali. Takie informacje mogą pomóc w identyfikacji charakterystycznych dla ZNJ zachowań, takich jak jedzenie dużych ilości jedzenia po kolacji lub nocne przebudzenia w celu jedzenia.

W niektórych przypadkach konieczne mogą być również badania laboratoryjne, aby wykluczyć inne stany medyczne, które mogą wpływać na apetyt i nawyki żywieniowe, takie jak zaburzenia hormonalne.

Strategie radzenia sobie z ZNJ w celu utrzymania prawidłowego snu

Zespół Nocnego Jedzenia jest zaburzeniem, które może znacząco wpływać na jakość snu. Aby zarządzać ZNJ i poprawić sen, wymagane jest połączenie zmian w stylu życia, strategii żywieniowych i technik radzenia sobie ze stresem. Poniżej przedstawiamy strategie, które mogą pomóc osobom cierpiącym na ZNJ.

Uregulowanie godzin posiłków

Zachowanie regularnych godzin posiłków jest kluczowe. Osoby cierpiące na ZNJ powinny starać się jeść śniadanie w ciągu godziny po przebudzeniu, co może pomóc zresetować zegar biologiczny i zwiększyć apetyt w pierwszej części dnia. Obiady i kolacje powinny być spożywane o stałych porach, z unikaniem jedzenia bezpośrednio przed snem.

Kontrolowanie składu posiłków

Dieta bogata w białko i błonnik może pomóc w utrzymaniu poczucia sytości i uniknięciu nocnego podjadania. Ograniczenie spożywania cukru i przetworzonych węglowodanów ustabilizuje poziom cukru we krwi, co może redukować impulsy do jedzenia w nocy.

Tworzenie rutyny przed snem

Ustanowienie spokojnej rutyny przed snem może pomóc umysłowi i ciału przygotować się do odpoczynku. Techniki relaksacyjne, takie jak medytacja, głębokie oddychanie lub lekka joga to proste i skuteczne narzędzia. Unikanie ekranów elektronicznych na co najmniej godzinę przed snem jest również zalecane, aby zmniejszyć ekspozycję na niebieskie światło zakłócające produkcję melatoniny.

Utrzymanie higieny snu

Dobre praktyki snu, takie jak utrzymanie chłodnej, ciemnej i cichej sypialni, mogą poprawić jakość snu. Stabilne godziny kładzenia się spać i wstawania, nawet w weekendy, pomagają regulować zegar biologiczny. Osoby cierpiące na ZNJ powinny również unikać drzemek w ciągu dnia, które mogą zakłócać nocny odpoczynek.

Zarządzanie stresem i emocjami

Ponieważ ZNJ często wiąże się ze stresem i emocjami, techniki radzenia sobie ze stresem, takie jak terapia poznawczo-behawioralna, mogą być bardzo pomocne. Ucząc się rozpoznawać i zarządzać emocjonalnymi wyzwalaczami, osoby cierpiące na ZNJ mogą lepiej kontrolować swoje nawyki żywieniowe.

Profesjonalne wsparcie

Konsultacja z psychodietetykiem, psychoterapeutą lub lekarzem może być nieoceniona w zarządzaniu ZNJ. Profesjonaliści mogą dostarczyć indywidualnie dopasowane porady i wsparcie, co jest kluczowe dla skutecznego leczenia.

Ćwiczenia fizyczne

Regularna aktywność fizyczna może poprawić jakość snu i ogólne samopoczucie. Nie musi to być intensywny trening; nawet umiarkowana aktywność, taka jak spacerowanie, może mieć pozytywny wpływ.

Unikanie alkoholu i kofeiny

Alkohol i kofeina mogą zakłócać cykle snu i należy ich unikać, szczególnie w godzinach popołudniowych i wieczornych.

Praktyki uważności

Praktykowanie uważności i mindful eating (świadome jedzenie) może pomóc osobom cierpiącym na ZNJ lepiej rozumieć i kontrolować swoje nawyki żywieniowe.

Pytania i odpowiedzi

Czy istnieją specjalne diety lub produkty, które pomagają w ZNJ?

Chociaż nie ma specyficznej diety przeznaczonej wyłącznie dla osób z ZNJ, istnieje kilka ogólnych zaleceń dietetycznych i zmian stylu życia, które mogą pomóc w zarządzaniu tym stanem:

  1. Regularne posiłki w ciągu dnia: Stabilizacja nawyków żywieniowych poprzez jedzenie regularnych posiłków może pomóc w zapobieganiu nocnemu podjadaniu. Ważne jest, aby nie pomijać śniadań i innych posiłków w ciągu dnia.
  2. Zrównoważona dieta. Upewnij się, że Twoja dieta zawiera odpowiednią równowagę białek, zdrowych tłuszczów i węglowodanów złożonych. To może pomóc w utrzymaniu stabilnego poziomu cukru we krwi i zmniejszyć potrzebę jedzenia w nocy.
  3. Unikanie kofeiny i alkoholu wieczorem. Te substancje mogą zakłócać sen i potencjalnie przyczyniać się do nocnego jedzenia.
  4. Zmniejszenie stresu. Stres i napięcie emocjonalne często przyczyniają się do ZNJ. Techniki relaksacyjne, takie jak medytacja, joga, czy regularne ćwiczenia, mogą pomóc w zarządzaniu stresem.
  5. Zdrowe przekąski. Jeśli nocne jedzenie jest nieuniknione, wybieraj zdrowe przekąski, takie jak owoce, warzywa, orzechy, czy jogurty.
  6. Świadomość jedzenia i kontrola porcji. Bycie świadomym tego, co i ile jesz, może pomóc w kontroli nawyków żywieniowych. Prowadzenie dziennika żywieniowego pomaga uświadomić sobie nawyki żywieniowe oraz zdać sprawę z ilości i jakości spożytych produktów.
  7. Odpowiednia ilość snu. Dostateczna ilość snu jest kluczowa, ponieważ brak snu może zwiększać apetyt i pragnienie jedzenia w nocy.
  8. Wsparcie psychologiczne. W przypadkach, gdy ZNJ ma podłoże emocjonalne, pomocne może być wsparcie psychoterapeuty.

Wybór odpowiednich produktów żywnościowych może pomóc w zarządzaniu nawykami żywieniowymi i zmniejszyć potrzebę jedzenia w nocy. Oto kilka sugestii dotyczących produktów, które mogą być pomocne:

  1. Białko. Produkty bogate w białko, takie jak chude mięso, ryby, jaja, rośliny strączkowe (np. fasola, soczewica), oraz produkty mleczne (jogurty, ser) mogą pomóc w utrzymaniu uczucia sytości i stabilizacji poziomu cukru we krwi.
  2. Węglowodany złożone. Pełnoziarniste produkty zbożowe, takie jak brązowy ryż, pełnoziarnisty chleb, quinoa, czy płatki owsiane, są doskonałym źródłem energii i pomagają utrzymać stabilny poziom cukru we krwi.
  3. Warzywa i owoce. Są bogate w błonnik, witaminy i minerały. Warzywa takie jak brokuły, marchew, sałata czy szpinak, oraz owoce takie jak jabłka, gruszki, jagody czy banany mogą stanowić zdrowe przekąski.
  4. Orzechy i nasiona. Orzechy (np. migdały, orzechy włoskie) i nasiona (np. nasiona chia, siemię lniane) są dobrym źródłem zdrowych tłuszczów, białka i błonnika.
  5. Nabiał. Produkty mleczne, szczególnie te o niskiej zawartości tłuszczu, dostarczają białka i wapnia. Wybieraj jogurty naturalne, kefiry, a unikaj słodzonych wersji z dodatkiem cukru.
  6. Zdrowe tłuszcze. Awokado, oliwa z oliwek, czy ryby bogate w omega-3 (np. łosoś, sardynki) mogą przyczynić się do dłuższego uczucia sytości.
  7. Herbaty ziołowe. Picie herbat ziołowych wieczorem, takich jak melisa, rumianek czy mięta, może pomóc w relaksacji i lepszym śnie.

Jak mogę pomóc bliskiej osobie, która cierpi na zespół nocnego jedzenia?

Wsparcie dla osoby cierpiącej na zespół nocnego jedzenia (ZNJ) może przyjąć różne formy, zarówno praktyczne, jak i emocjonalne. Oto kilka sposobów, w jaki możesz pomóc:

  1. Zrozumienie i empatia: Na początek ważne jest, abyś zrozumiała, czym jest ZNJ i jakie ma to wpływ na życie osoby dotkniętej tym zaburzeniem. Okazanie empatii i zrozumienia może być bardzo ważne.
  2. Wsparcie w poszukiwaniu pomocy profesjonalnej. Zachęcaj do skorzystania z profesjonalnej pomocy, jaką mogą oferować dietetycy, psychoterapeuci lub lekarze. Profesjonalna pomoc jest kluczowa w skutecznym leczeniu ZNJ.
  3. Zachęcanie do zdrowych nawyków żywieniowych. Możesz pomóc w planowaniu i przygotowywaniu zrównoważonych, regularnych posiłków oraz zachęcać do utrzymywania zdrowych nawyków żywieniowych.
  4. Promowanie zdrowego stylu życia. Zachęcanie do regularnej aktywności fizycznej, która może pomóc w redukcji stresu i poprawie jakości snu, co jest istotne w leczeniu ZNJ.
  5. Wsparcie emocjonalne. Bycie dostępnym do rozmów, wsłuchanie się w problemy i uczucia osoby z ZNJ bez oceniania, może znacząco pomóc.
  6. Pomoc w rozpoznawaniu i radzeniu sobie ze stresem. Pomaganie w identyfikacji i zarządzaniu czynnikami stresującymi, które mogą przyczyniać się do ZNJ, na przykład poprzez medytację, techniki relaksacyjne, czy też czasami po prostu rozmowę.
  7. Stworzenie zdrowego środowiska w domu.: Unikanie krytykowania nawyków żywieniowych, nietworzenie presji związanej z jedzeniem oraz zapewnienie dostępu do zdrowych przekąsek i posiłków oraz niekupowanie i wyrzucenie produktów typu "junk food".
  8. Uczenie się o ZNJ. Poznanie więcej o ZNJ pomoże Ci lepiej zrozumieć, co przeżywa bliska Ci osoba, a tym samym lepiej ją/jego wspierać.

Czy zespół nocnego jedzenia można wyleczyć?

Zespół nocnego jedzenia (ZNJ) jest zaburzeniem odżywiania i, podobnie jak w przypadku wielu innych zaburzeń, mówienie o "wyleczeniu" może być złożone. Jednak z odpowiednią interwencją i wsparciem, objawy ZNJ mogą być skutecznie zarządzane i znacząco zmniejszone. Oto kilka kluczowych aspektów w zarządzaniu ZNJ:

  1. Terapia psychologiczna. Psychoterapia, szczególnie terapie skoncentrowane na zachowaniu, mogą być bardzo skuteczne w leczeniu ZNJ. Terapia może pomóc zidentyfikować i zmienić zachowania oraz przekonania związane z jedzeniem i snem.
  2. Zmiany w stylu życia. Regularne posiłki w ciągu dnia, unikanie kofeiny i ciężkostrawnych pokarmów wieczorem, oraz utrzymywanie zdrowego rytmu snu mogą pomóc w zmniejszeniu objawów ZNJ.
  3. Leczenie farmakologiczne. W niektórych przypadkach, lekarz może zalecić leczenie farmakologiczne, takie jak leki przeciwdepresyjne, które mogą pomóc w regulacji cyklu snu i apetytu.
  4. Wsparcie i edukacja. Wiedza na temat zaburzenia i wsparcie ze strony rodziny, przyjaciół oraz profesjonalistów są kluczowe w skutecznym zarządzaniu ZNJ.
  5. Zdrowe nawyki żywieniowe. Przyjęcie zrównoważonej diety i unikanie przetworzonej żywności może przyczynić się do poprawy ogólnego stanu zdrowia i zmniejszenia napadów jedzenia w nocy.
  6. Aktywność fizyczna. Regularne ćwiczenia mogą pomóc w redukcji stresu, poprawie nastroju i promowaniu zdrowego snu.

Podsumowanie

Zespół Nocnego Jedzenia to złożone zaburzenie, które łączy w sobie problemy związane z odżywianiem i snem. Jego wpływ na jakość życia może być znaczący, ale ważne jest, aby pamiętać, że zarówno diagnoza, jak i leczenie są możliwe, a efektywne strategie radzenia sobie mogą znacząco poprawić sytuację.

Podsumowując, kluczowe aspekty radzenia sobie z ZNJ obejmują ustanowienie regularnych godzin posiłków, kontrolowanie składu diet, tworzenie zdrowej rutyny przed snem, utrzymanie higieny snu, zarządzanie stresem i emocjami, poszukiwanie wsparcia profesjonalnego, regularne ćwiczenia fizyczne oraz unikanie substancji mogących zakłócać sen, takich jak alkohol i kofeina. Dodatkowo, praktyki uważności i świadome jedzenie mogą pomóc w lepszym zrozumieniu i kontrolowaniu nawyków żywieniowych.

Słodkich snów.


Warte Twojej uwagi:

Powiązane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *